Вингер, хавбек, либеро кистанд ва дигар мавқеъҳои бозигарон дар футбол

Мидфилдер – ин нимҳимоятгар (ҳавбек) аст. Дар схемаҳо онҳоро одатан бо ҳарфи «М» ишора мекунанд. Нимҳимоятгарон вазифаҳои гуногунро дар майдон иҷро мекунанд, ки муҳимтаринашонро дида бароем.

Нимҳимоятгарони марказӣ (CM) – ин футболбозоне, ки дар қисми марказии майдон бозӣ мекунанд. Онҳо ҳам ба ҳамла кумак мекунанд ва ҳам ба ҳимоятгарони худ барои халалдор кардани ҳамлаи рақибон кӯмак мерасонанд.

Нимҳимоятгарони “аз як ҷаримагоҳ то ҷаримагоҳи дигар” ё (box-to-box – B2B) – ин бозингароне, ки ҳам дар ҳимоя ва ҳам дар ҳамла қобилияти хуб доранд. Онҳо дар тамоми майдон аз як ҷаримагоҳ то ҷаримагоҳи дигар даву тоз мекунанд. Инҳо бачаҳои бисёр тобовар мебошанд.

Нимҳимоятгарони муҳофизатӣ (халалдоркунандаҳо) – чунин футболбоз ба ҳимояи дарвозааш наздиктар амал мекунад. Онҳо ҳамон вазифаро иҷро мекунанд, ба мисли ҳимоятгар, аммо каме пештар ҷойгир мешаванд. Дар ҷараёни бозӣ мураббӣ метавонад ба чунин нимҳимоятгар эътимод кунад ва ӯро ба ҳимоят фиристад, агар нақшаи бозӣ тағйир ёбад.

Плэймейкерҳо – бозингарони эҷодкор ва иҷрокунанда. Агар нимҳимоятгари муҳофизатӣ халалдоркунанда бошад, пас плэймейкер – эҷодкор аст. Вазифаи асосии онҳо оғоз кардани ҳамлаи дастаи худ мебошад. Онҳо тӯбпартоиҳои хуб медиҳанд ва дар маркази майдон ҷойгир мешаванд. Метавонанд пеш бароварда шаванд ё ақиб кашида шаванд.

Нимҳимоятгарони ҳамлагар болотар аз нимҳимоятгарони марказӣ ҷой мегиранд. Онҳоро инчунин “созмондиҳандагони ҳамла”, “зерҳамлагарон”, “даҳҳо” ва ғайра меноманд. Дар схемаҳо бо ҳарфҳои CAM (Central Attacking Midfielder) – мидфилдери марказии ҳамлагар) ишора мешаванд. Одатан, онҳо бачаҳои эҷодкор ва дорои тафаккури олӣ ҳастанд, ки майдонро хуб мешиносанд. Онҳо чолок, зудҳаракат ва дорои дриблинги (ғолибияти бомуваффақият бар рақиб, масалан, дар футбол ин метавонад комбинатсияе бошад, ки боиси пирӯзӣ мегардад) хуб мебошанд.

Фланкерҳо, нимҳимоятгарони канорӣ (LM ва RM) – бозингароне, ки дар канори майдон бозӣ мекунанд. Онҳо бо тӯбпартоиҳои ҳавоӣ ва зери ҳамла қарор додани рақиб, ҳам ҳимояи канории худро таъмин мекунанд ва ҳам дар ҳамлакунӣ кумак мерасонанд.

Вингерҳо – қариб ҳамон нимҳимоятгарони канорӣ ҳастанд, аммо вазифаи асосии онҳо зуд гузаштани хатти канорӣ бо тӯб мебошад. Вингерҳо аксар вақт ба ҳамлагарони канорӣ - фланкерҳо наздиктар бозӣ мекунанд ё ҳатто онҳоро иваз мекунанд.

Дефендерҳо-ҳимоятгарон (Defenders – B) – онҳо дар наздикии дарвозаи худ ҷой мегиранд. Дар схемаҳо бо ҳарфи B (Back – ақиб) ишора карда мешаванд.

Ҳимоятгарони марказӣ (CB – Center Back) кӯшиш мекунанд, ки бозингарони тими рақибро аз марказ ба дарвозаи худ нагузоранд. Онҳо бояд қадбаланд бошанд, зеро аксар вақт дар баландӣ мубориза мекунанд. Бозингарони таҷрибадори ин мавқеъ одатан ба қоидавайронкунӣ қасдан роҳ медиҳанд, то ки мағлуб нашаванд.

Либеро (тозакунанда) – як муҳофизи махсусест, ки бозингарони марказиро ҳимоя мекунад, агар ҳамлагари рақиб ба дарвоза рахна шавад.

Чун қоида вай аз паси ҳама ҷойгир мешавад. Айни замон ин мавқеъ камтар истифода мешавад, зеро қапидани ҳамлагарон дар офсайд осонтар аст, назар ба доштани либеро дар ҳимоя. Дар футболи муосир, баъзан дарвозабонҳо вазифаи либеро иҷро мекунанд.

Ҳимоятгарони канорӣ (RB ва LB – Right Back ва Left Back) дар ду тарафи ҳимоятгарони марказӣ ҷой мегиранд ва асосан бар зидди вингерҳои рақиб бозӣ мекунанд. Дар англисӣ онҳоро “full-back” меноманд, ки маънояш ҳимоятгарони комилан дифоъкунанда мебошад.

Фланкерҳо, ҳимоятгарони канорӣ ё паҳлӯӣ аз ҳар ду тарафи ҳимоятгарони марказӣ ҷойгир шудаанд ва нақши ҳимоя аз вингерҳои рақибро иҷро мекунанд. Дар забони англисӣ ин гуна ҳимоятгаронро "пуштибонҳои пурра" (дар футбол, вақте ки бозингарон комилан ба ҳимоя мераванд) меноманд. Ин аз он гувоҳӣ медиҳад, ки онҳо ба пеш ҳаракат намекунанд ва танҳо дар канори майдони худ вазифаи мудофиавиро иҷро мекунанд.

Ҳимоятгари канории ҳуҷумкунанда бештар дар схемаи мураббиёни ҳозиразамон истифода мешавад. Онҳо бояд тобоварии зиёд дошта бошанд, зеро ин нақш дар ҳимоя яке аз душвортарин ба ҳисоб меравад.

Ҳамлагар (Форвард), ҳарфи лотинии F – бозингарест, ки вазифаи асосиаш ба даст овардани тамоми шуҳрат аст, яъне задани гол. Онҳо нисбат ба дигар бозигарон ба дарвозаи рақибон наздиктар ҷойгир мешаванд.

Схемаҳои муосир метавонанд як, ду ё се ҳамлагарро дар бар гиранд.

Ҳамлагари марказӣ (CF – Center Forward) – Ин кист? Беҳтар аст, агар он футболбози азимҷусса ва қоматбаланд бошад. Ҳангоми ҳамлаҳо ӯ дар қисми марказии ҷаримагоҳ ҷойгир аст. Ӯро бо тӯбпартоиҳои ҳавоӣ ва зери ҳамла қарор додани рақиб таъмин мекунанд. Яке аз вазифаҳо гирифтан ва нигоҳ доштани тӯб мебошад. Баъзан ҳамлагари марказӣ танҳо ҳангоми ҳамлаҳои ҷавобӣ амал мекунад.

Ҳамлагари ақибрафта (Second Striker / SS) – ин як форварди эҷодкор дорои техникаи хуби тӯбпартоӣ мебошад. Онҳо одатан дар майдони нимҳимоятгарони ҳамлагар, бевосита дар зери ҳамлагар бозӣ мекунанд. Ба ин нақш ё нимҳимоятгарони хуби ҳамлагар ё форварди бомаҳоратро мегузоранд.

Фланкерҳои ҳамлагар дар канори ҳамла бозӣ мекунанд. Истилоҳи "вингер" ба ҳар як бозингаре, ки метавонад бо тӯб зуд аз канор гузарад, дахл дорад. Ин гуна ҳамлагарон дорои суръати олӣ мебошанд.